1993 թ. հուլիսի 26-ին ՌԴ ԿԲ-ն Ռուսաստանի տարածքում շրջանառության մեջ է դնում 1993թ. թողարկված նմուշի ռուբլին: Փաստորեն, Ռուսաստանը դուրս է գալիս խորհրդային ռուբլու գոտուց` մյուս հանրապետություններին թողնելով քայքայված ֆինանսական համակարգ: Թեև 1993 թ. սեպտեմբերին նախկին Խորհրդային Միության մի շարք հանրապետությունների և Ռուսաստանի Դաշնության միջև ստորագրվում է համաձայնագիր` միասնական ռուբլու գոտի ստեղծելու վերաբերյալ, իսկ Ռուսաստանի և Հայաստանի միջև ստորագրվում է երկկողմանի համաձայնագիր, սակայն դրանք չեն իրագործվում: 1993 թ. հոկտեմբերին Թուրքմենստանը, իսկ նոյեմբերի 12-13-ին Ուզբեկստանը և Ղազախստանը շրջանառության մեջ են դնում իրենց ազգային արժույթները: Հայաստանը միակն էր, որ պահպանում էր խորհրդային ռուբլու շրջանառությունը, և երկիրը հայտնվում է ռուբլիների անկանխատեսելի ներհոսքի վտանգի առջև: Միաժամանակ, Հայաստանը գտնվում էր շրջափակման, էներգետիկ ճգնաժամի մեջ, ռազմական գործողություններ էին սկսվել Լեռնային Ղարաբաղում, տնտեսությունը մտել էր գերգնաճի շրջան:

Հայաստանը մնում է առանց ընտրության հնարավորության: Դրամաշրջանառության կարգավորման համալիր միջոցառումներ մշակելու և իրականացնելու նպատակով ՀՀ Գերագույն Խորհրդի որոշմամբ 1993 թ. հոկտեմբերի 13-ին ստեղծվում է Հայաստանի Հանրապետության դրամաշրջանառության կարգավորման պետական հանձնաժողով` ՀՀ Գերագույն Խորհրդի ֆինանսավարկային և բյուջետային հարցերի հանձնաժողովի նախագահ Տիգրան Սարգսյանի, ՀՀ Կենտրոնական բանկի նախագահ Իսահակ Իսահակյանի, ՀՀ ֆինանսների նախարար Լևոն Բարխուդարյանի համանախագահությամբ, որի վրա է դրվում իրավիճակային որոշումներ ընդունելու պատասխանատվությունը: Հանձնաժողովը մինչև նոյեմբերի 22-ը 20-ից ավելի կարևորագույն որոշումներ է ընդունում: Հայաստանի Հանրապետության դրամաշրջանառության կարգավորման պետական հանձնաժողովի 19.11.93 թ. թիվ 15 որոշմամբ 1993թ. նոյեմբերի 22-ին ՀՀ տարածքում շրջանառության մեջ է դրվում ազգային արժույթը` դրամը:

Դրամափոխությունից հետո լրագրողների հետ առաջին հանդիպման ժամանակ Կենտրոնական բանկի նախագահ Ի. Իսահակյանը հայտարարում է, որ Կենտրոնական բանկը որդեգրելու է կոշտ և զուսպ քաղաքականություն, և որ դրամի կայունացման ֆոնդն այսուհետև ամբողջությամբ լինելու է Կենտրոնական բանկում: Նշենք, որ սկզբնական շրջանում Կենտրոնական բանկի ոսկու և արտարժույթի պահուստները կազմում էին ընդամենը 500 հազար ԱՄՆ դոլար:

 

1994 թ. ՀՀ Կենտրոնական բանկն առաջին անգամ մշակում է դրամավարկային քաղաքականության ծրագիր:

1994 թ. հունվարին արձանագրվում է դրամանենգության առաջին փաստը: Դրամանենգը 10 դրամանոց թղթադրամը վերածել էր 100-ի` ավելացնելով մեկ զրո:

1995 թ. հուլիսի 27-ին հիմնվում է Հայաստանի բանկերի ասոցիացիան, որի նախագահ է ընտրվում Տիգրան Սարգսյանը: Ասոցիացիայի նպատակն էր` լոբբիստական գործունեությամբ պաշտպանել անդամակցող բանկերի շահերը: Այժմ այդ կառույցը կոչվում է Հայաստանի Բանկերի միություն:

1996 թ. ՀՀ Ազգային ժողովն ընդունել է ՀՀ բանկային համակարգում ձևավորված հարաբերությունները կարգավորող հիմնական` «ՀՀ Կենտրոնական բանկի մասին», «Բանկերի և բանկային գործունեության մասին» ՀՀ նոր օրենքները, ինչպես նաև «Բանկերի սնանկացման մասին», «Բանկային գաղտնիքի մասին» ՀՀ օրենքները:

«ՀՀ Կենտրոնական բանկի մասին» ՀՀ օրենքով ամրագրված Կենտրոնական բանկի հիմնական խնդիրը ՀՀ-ում գների կայունության ապահովումն է, որի իրագործման նպատակով Կենտրոնական բանկը մշակում, հաստատում և իրականացնում է դրամավարկային քաղաքականության ծրագիրը:

Կենտրոնական բանկի խնդիրներն են`

​ 

2002-2003 թթ. նշանավորվում են բանկային օրենսդրության մեջ կատարված էական փոփոխություններով և նորամուծություններով: Մասնավորապես, 2002 թ. մայիսի 29-ին ընդունվում է «Վարկային կազմակերպությունների մասին» ՀՀ օրենքը, որով Հայաստանի Հանրապետության տարածքում վարկային կազմակերպությունների լիցենզավորման և վերահսկողության բացառիկ իրավասությունը վերապահվում է Կենտրոնական բանկին:

2002 թ. փոփոխություններ և լրացումներ են կատարվում «Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի մասին» և «Բանկերի և բանկային գործունեության մասին» ՀՀ օրենքներում: Փոփոխությունների արդյունքում ընդլայնվում են Կենտրոնական բանկի խորհրդի լիազորությունները` նպատակ ունենալով կանխարգելել ՀՀ տարածքում հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված միջոցների շրջանառությունը բանկերում և վարկային կազմակերպություններում: Կատարված օրենսդրական փոփոխությունների պահանջներին համահունչ` Կենտրոնական բանկի նախաձեռնությամբ մշակվում են համապատասխան նորմատիվ իրավական ակտեր, որոնց արդյունքում կարգավորվում են Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գործող բանկերում, օտարերկրյա բանկերի մասնաճյուղերում և վարկային կազմակերպություններում հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված միջոցների շրջանառության և տեռորիզմի ֆինանսավորման կանխարգելմանն ուղղված` բանկերի և վարկային կազմակերպությունների կողմից իրականացվող պարտադիր միջոցառումներն ու ընթացակարգերը:

2002 թ. փոփոխություններ են կատարվում «Լիցենզավորման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում: Լիցենզավորման ենթակա գործունեության տեսակների շարքը համալրվում է վարկային կազմակերպությունների գործունեությամբ, դրամական (փողային) փոխանցումների, վճարահաշվարկային փաստաթղթերի քլիրինգային հաշվարկների, քարտային վճարումների պրոցեսինգի իրականացման, վճարային քարտերի և այլ փաստաթղթերի թողարկման և իրացման հետ կապված գործունեությամբ: Գործունեության վերոնշյալ տեսակները լիցենզավորող և վերահսկող մարմինը Կենտրոնական բանկն է:

2004 թ. ընդունվում են մի շարք նոր օրենքներ. սեպտեմբերի 28-ին` «Ինկասացիայի մասին», նոյեմբերի 24-ին` «Վճարահաշվարկային համակարգերի և վճարահաշվարկային կազմակերպությունների մասին», «Արժութային կարգավորման և արժութային վերահսկողության մասին», «Ֆիզիկական անձանց բանկային ավանդների հատուցման երաշխավորման մասին», դեկտեմբերի 14-ին` «Հանցավոր ճանապարհով ստացված եկամուտների օրինականացման և ահաբեկչության ֆինանսավորման դեմ պայքարի մասին» ՀՀ օրենքները:

2005 թ. բանկային օրենսդրության փոփոխությունների փաթեթով բանկային համակարգում, ինչպես նաև ֆինանսական մյուս հաստատություններում` ապահովագրական և ներդրումային ընկերություններում, ներդրվում է կորպորատիվ կառավարման համակարգը:

Բանկերի գործունեությունը հասարակության համար ավելի մատչելի դարձնելու համար ընդլայնվում է բանկերի կողմից հրապարակման ենթակա տեղեկությունների ծավալը: Բանկերի գործունեությունն ավելի թափանցիկ է դառնում նաև բաժնետերերի համար:

Արժութային օրենսդրությունում ընդլայնվում է այն գնանշումների շրջանակը, որոնք պետք է իրականացվեն բացառապես հայկական դրամով, սահմանվում են այն վայրերը, որտեղ թույլատրվում է իրականացնել արտարժույթի առուվաճառքը, հստակեցվում են արտարժույթի առուվաճառքին մասնակցող սուբյեկտների լիազորությունների սահմանները, խստացվում արժութային օրենսդրության խախտման համար պատասխանատվությունը:

2006 թ. հունվարի 1-ից ԱՊՀ պետություններում առաջինը ՀՀ Կենտրոնական բանկն է անցել գնաճի նպատակադրման քաղաքականության, ըստ որի` դրամավարկային քաղաքականության առաջնային նպատակի` ցածր և կայուն գնաճի ապահովումն իրականացվում է ոչ միայն հետևելով փողի զանգվածին, այլև այլ գործոնների: Գնաճի նպատակադրման ռազմավարություն ընդունելիս հիմնական գործիքը վերաֆինանսավորման (ռեպո) տոկոսադրույքն է, որն ամեն ամիս սահմանում է ԿԲ խորհուրդը:

Օրենսդրությամբ ամրապնդվում են դրամավարկային քաղաքականության նոր` գնաճի նպատակադրման ռազմավարությանն անցման իրավական հիմքերը և ըստ այդմ սահմանվում են նոր դրույթներ` ՀՀ ԿԲ գործունեությունն ավելի թափանցիկ դարձնելու համար:

Արժեթղթերի շուկայի զարգացմանն են ուղղվում ոչ փաստաթղթային արժեթղթերի նկատմամբ գրավի իրավունքի ծագման, դրա պահի հստակեցման վերաբերյալ օրենսդրական փոփոխությունները:

2007 թ. բանկային գործունեությունը կարգավորող օրենքներում կատարված փոփոխություններով ամրագրվում է քրեական հետապնդում իրականացնող մարմիններին բանկերի կողմից հաճախորդների վերաբերյալ բանկային գաղտնիք կազմող տեղեկություններ տրամադրելու փաստի վերաբերյալ գաղտնիության ապահովումը:

2007 թ. ապրիլին ընդունվում է «Ապահովագրության և ապահովագրական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքը, որը մշակվել է Եվրոմիության օրենսդրության հիման վրա: Դրանով տարանջատվել են ապահովագրության դասերը և ենթադասերը, լիցենզավորման բովանդակությունը համապատասխանեցվել է ԵՄ պահանջներին, ապահովագրական միջնորդության կարգավորումը համապատասխանեցվել է ԵՄ դիրեկտիվներին:

Հոկտեմբերին ընդունվում է «Արժեթղթերի շուկայի մասին» ՀՀ օրենքը, որը նախատեսում է արժեթղթերի շուկայի առավել ճկուն և արդյունավետ կարգավորում: Նոր օրենքը հիմնված է եվրոպական մոդելի վրա: Օրենքը խթանում է ներդրումային բանկային գործի զարգացումը` թույլ տալով առևտրային բանկերին և վարկային կազմակերպություններին արժեթղթերի շուկայում մատուցել ներդրումային ծառայություններ` առանց լրացուցիչ լիցենզիայի:

2007 թ. օրենսդրորեն ամրագրվում է նաև, որ ՀՀ Կենտրոնական բանկը ոչ թե սահմանում, այլ հրապարակում է արժութային շուկաներում ձևավորված միջին փոխարժեքը:

2008 թ. Կենտրոնական բանկը շարունակում է ՀՀ ֆինանսական համակարգի գործունեությանն առնչվող օրենսդրական մի շարք բարեփոխումների իրականացումը:

ՀՀ Ազգային ժողովն ընդունում է արժեթղթերի երկրորդային շուկայի, ինչպես նաև հիփոթեքային արժեթղթերի շուկայի զարգացմանը նպաստող օրենքների փաթեթ, մասնավորապես` «Ապահովված հիփոթեքային պարտատոմսերի մասին» ՀՀ օրենքը և «Ակտիվների արժեթղթավորման և ակտիվներով ապահովված արժեթղթերի մասին» ՀՀ օրենքը:

Նույն թվականին ընդունվում է նաև մեկ այլ` ֆինանսական համակարգում սպառողների շահերի պաշտպանությանն ուղղված օրենքների փաթեթ` «Բանկային ավանդների ներգրավման մասին», «Սպառողական կրեդիտավորման մասին», «Ֆինանսական համակարգի հաշտարարի մասին» ՀՀ օրենքները: ՀՀ ֆինանսական համակարգի կարգավորմանն էին ուղղված ՀՀ Կենտրոնական բանկի կողմից մշակված «Վարկային տեղեկատվության շրջանառության և վարկային բյուրոների գործունեության մասին», «Փողերի լվացման և ահաբեկչության ֆինանսավորման դեմ պայքարի մասին», «Հաշվապահական հաշվառման մասին» ՀՀ օրենքում լրացումներ և փոփոխություններ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքները:

2009 թ. մի շարք փոփոխություններ են կատարվում «Արժութային կարգավորման և արժութային վերահuկողության մաuին» ՀՀ օրենքում, Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ և ՀՀ քրեական օրենսգրքերում: Այդ փոփոխությունների արդյունքում խստացվում են արժութային օրենսդրության խախտումների դեպքում կիրառվող պատասխանատվության միջոցները:

2010 թ. ընդունվում է «Ավտոտրանսպորտային միջոցների օգտագործումից բխող պատասխանատվության պարտադիր ապահովագրության մասին» ՀՀ օրենքը: Օրենքի հիմնական նպատակը ավտոտրանսպորտային միջոցների օգտագործման հետևանքով տուժած անձանց շահերի պաշտպանությունն է, մասնավորապես` նրանց պատճառված վնասի հատուցումն ապահովող արդյունավետ մեխանիզմների սահմանման միջոցով: Ընդունվում են նաև «Ներդրումային ֆոնդերի մասին» և  «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքները:

Փոփոխություններ և լրացումներ են կատարվում «Ֆիզիկական անձանց բանկային ավանդների հատուցումը երաշխավորելու մասին» ՀՀ օրենքում, որի նպատակը հայաստանյան բանկերի նկատմամբ հանրության վստահության ամրապնդումն է և ավանդատուների շահերի պաշտպանությունը: Երաշխավորված ավանդի չափերը կրկնապատկվում են. ֆիզիկական անձանց դրամային բանկային ավանդները երաշխավորվում են 4 միլիոն ՀՀ դրամի չափով, իսկ արտարժութային ավանդները` 2 միլիոն ՀՀ դրամի չափով:

2015 թ. Կենտրոնական բանկը հայտարարեց, որ խստացնում է կանոնները. բանկերի ընդհանուր կապիտալի նվազագույն մակարդակը 2017 թ. հունվարի 1-ից սահմանվում է 30 մլրդ ՀՀ դրամ:

Բանկի կապիտալը առաջին հերթին ծառայում է որպես ապահովության բարձիկ` բանկի ռիսկերը չեզոքացնելու համար: Մեծ կապիտալը ենթադրում է խոշոր բանկեր, իսկ կապիտալի ավելի բարձր մակարդակի սահմանման արդյունքում բանկերի հնարավոր խոշորացումը և բանկերի միացումները կնպաստեն ծառայությունների գնի էժանացմանը և բանկերի կողմից տոկոսադրույքների նվազեցմանը, ինչպես նաև մատուցվող ծառայությունների որակի բարձրացմանը: Իրավիճակի փոփոխությունը կնպաստի նաև բանկային համակարգում նորարար, առավել լայն շրջանակի ծառայությունների մատուցմանը, քանի որ կընդլայնվեն ներդրումներ իրականացնելու հնարավորությունները:

2015-2016 թթ. փոփոխություններ և լրացումներ են կատարվել «Ֆիզիկական անձանց բանկային ավանդների հատուցումը երաշխավորելու մասին» ՀՀ օրենքում, որոնց համաձայն սահմանվել են երաշխավորված ավանդների նոր սահմանաչափեր.

Ելնելով ավանդատուի շահերի պաշտպանության և հատուցման համակարգն առավել հասանելի դարձնելու անհրաժեշտությունից` երկարաձգվել է առավելագույն ժամանակահատվածը, որի ընթացքում ավանդատուն կարող է հատուցման պահանջ ներկայացնել: Մասնավորապես, 1 տարին երկարաձգվել է` սահմանվելով 3 տարի: Կարգավորվել է բանկերի միացման դեպքում միաժամանակ 2 բանկում էլ ավանդներ ունեցող ավանդատուների երաշխավորման ենթակա գումարների հարցը. սահմանվել է առավելագույն ժամանակահատված, որի ընթացքում միացող բանկերից յուրաքանչյուրում ներդրված ավանդը պետք է դիտել որպես առանձին ավանդ:

2017 թ. փոփոխություններ ու լրացումներ են կատարվել «Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի մասին», «Իրավական ակտերի մասին», «Բյուջետային համակարգի մասին», «Բնակարանային հիփոթեքային կրեդիտավորման մասին», «Սպառողական կրեդիտավորման մասին», «Արժութային կարգավորման և արժութային վերահսկողության մասին», «Բանկերի, վարկային կազմակերպությունների, ներդրումային ընկերությունների, ներդրումային ֆոնդի կառավարիչների և ապահովագրական ընկերությունների սնանկության մասին», «Հրապարակային սակարկությունների մասին», «Բանկերի և բանկային գործունեության մասին», «Ապահովագրության և ապահովագրական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքներում, ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքում:

Նշված փոփոխությունները նպատակ ունեն.

2018 թվականին փոփոխություններ ու լրացումներ են կատարվել.

Օրենսդրությամբ արժեթղթավորում իրականացնող կազմակերպություններին տրված է եղել հիմնադրամի կարգավիճակ: Փոփոխության արդյունքում արժեթղթավորում իրականացնող կազմակերպությունները կստեղծվեն բացառապես ֆոնդի կարգավիճակով: Այդ կարգավորման շնորհիվ կբացառվեն հիմնադրամների կարգավիճակից բխող կարգավորումները, իսկ արժեթղթավորման ֆոնդերը կգործեն «Ներդրումային ֆոնդերի մասին» ՀՀ օրենքի ներքո այնքանով, որքանով դա չի հակասի իրենց առանձնահատկություններին:

Կարգավորվել են ապահովված հիփոթեքային պարտատոմսերի հիմքում դրված անշարժ գույքի գնահատման և վերագնահատման հետ կապված հարաբերությունները: Հստակեցվել է այն ակտիվների ցանկը, որոնք կարող են ապահովված հիփոթեքային պարտատոմսերի թողարկման համար հանդիսանալ ապահովման միջոց:

2019 թվականին փոփոխություններ են կատարվել «Սպառողական կրեդիտավորման մասին» ՀՀ օրենքում։ Այդ փոփոխությունները նպատակ ունեն արտացոլելու տարեկան փաստացի տոկոսադրույքի չափը վարկային պայմանագրերում, ամրագրելու վարկային պայմանագրերում ներառվող անհրաժեշտ նվազագույն պահանջները:

2019 թվականին փոփոխություններ ու լրացումներ են կատարվել նաև «Ապահովագրության և ապահովագրական գործունեության մասին», «Վճարահաշվարկային համակարգերի և վճարահաշվարկային կազմակերպությունների մասին», «Գրավատների և գրավատնային գործունեության մասին», «Արժութային կարգավորման և արժութային վերահսկողության մասին» ՀՀ օրենքներում։

Օրենսդրությամբ ԿԲ-ի կողմից լիցենզավորվող որոշ սուբյեկտների ղեկավարների և նշանակալից մասնակիցների նկատմամբ սահմանվել է դատվածություն չունենալու վերաբերյալ պահանջ։

Նշված փոփոխությունները նպատակ ունեն կանխարգելելու դատվածություն ունեցող անձանց մուտքը ֆինանսական կազմակերպություններ:

2020 թ․ սեպտեմբերին փոփոխություններ են կատարվել «Ֆիզիկական անձանց բանկային ավանդների հատուցումը երաշխավորելու մասին» ՀՀ օրենքում, որոնց համաձայն սահմանվել են երաշխավորված ավանդների նոր սահմանաչափեր.

2021 թ. Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսական համակարգում իրականացվել են մի շարք օրենսդրական փոփոխություններ.

2022 թ.  Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսական համակարգում իրականացվել են մի շարք օրենսդրական փոփոխություններ.